Marathi News | मराठी बातम्या

Vol. 12 (June 01-15, 2020)

कॅथोलिक रुग्णालयांचा कोरोना वायरस महामारीस प्रतिसाद

कोरोना वायरस ह्या महामारीच्या काळात मुंबई सरधर्मप्रांतातील रुग्णालये कृतीत उतरली आहेत.अनेक रुग्णालयांनी भेदभाव न करता पुढाकार घेऊन रुग्णांना प्रभावी काळजी व उपचार केले गेले आहे.कोरोनाच्या रुग्णांवर उपचार करण्यासाठी समर्पित असलेल्या होली क्रॉस हॉस्पीटल कल्याण हे त्याचे एक चांगले उदाहरण आहे. रुग्णालयात 13 कोरोना पाझिटिव्ह रुग्ण आहेत ज्यांचे मोफत उपचार केले जात आहे.होली क्रॉस हॉस्पीटलच्या सुपिरियर सिस्टर मर्शान रॉड्रीग्ज ह्यांनी आपल्या हेल्थकेअर कर्मचा-यांनी केलेल्या कठोर प्रयत्नांबद्दल सांगितले, जास्तीत जास्त रुग्णांची काळजी घेतली जाते व त्यांचेपॅरामीटर्स तपासणे आणि रेकॉर्ड केले जातात. शनिवारी सात रुग्ण बरे झाले तर सोमवारी चार कोरोना रुग्णांचा अहवाल नेगेटिव आला. रुग्णांचा वाढता आलेख सपाट करण्यासाठी रुग्णालयातील डॉक्टर्स आणि परिचारिका कठोर परिश्रम घेत आहेत. कोरोनाचे रुग्ण हॉस्पीटलात उपचारासाठी घेणे हे एक आव्हानात्मक होते, त्याअगोदर सर्व वैद्यकीय कर्मचा-यांना तज्ञामार्फत समुपदेशन देण्यात आले. रुग्णालयातील कर्मचा-यांचे आरोग्य व सुरक्षितता सुनिश्चित करण्यासाठी अन्न व पीपीई किट्ससारख्या अत्यावश्यक गोष्टी देखील पुरविल्या जातात.

सरकारी अधिकारी आणि महानगरपालिका यांच्या विनंती समान देऊन आपल्या मुंबई सरधर्मप्रांतामधील कॅथोलिक रुग्णालयांनी ह्या आवश्यक वेळेस सक्रिय राहायचे ठरविले. ब-याच हॉस्पीटल्सनी कोविड 19 रुग्णांसाठी एक राखीव विभाग दिला आहे. मुंबई सरधर्मप्रांताचे सहाय्यक बिशप, बिशप ऑल्वीन डिसिल्वा ह्यांनी ठोसपणे सांगितले की, “सरधर्मप्रांतातील कॅथोलिक रुग्णालये सरकारच्या सूचनाने व सहकार्याने कार्यरत आहेत, कोणत्याही रुग्णालयाने नाही असे म्हटले नाही.”

दक्षिण मुंबईतील सेंट एलिझाबेथ हॉस्पीटलने अनेक निराधार रुग्णांच्या मदतीसाठी प्रयत्न केला आहे. साथीच्या रोगाची सुरुवात झाल्यापासून, रुग्णालय परिसरातील गरीबांना रेशन पुरविणे, मरणाशी झुंज देणा-या आजारी लोकांना पहाणे आणि इतर राज्यातून स्थलांतरित झालेल्या कर्मचा-यांची काळजी घेण्यात मोलाचे काम करीत आहे. रुग्णालयाने कोरोना वायरसने संसर्गग्रस्त असलेल्या अशा वंचित व्यक्तींवर विनामूल्य उपचार केले आहेत. सेंट एलिझाबेथ हॉस्पीटलच्या कार्यकारी संचालक सरला मकवान FC ह्यांनी सांगितले की, आम्ही हॉस्पीटल असोसिएशन आणि मुख्यमंत्र्यांना विचारले आहे की ते आम्हांस सरकारी दराने किती बेड उपलब्ध करून देऊ शकतात? गरजवंतांना मदत करण्यासाठी सेट एलिझाबेथ हॉस्पीटल महाडच्या आदिवासीपट्ट्यात पोहोचले तेथे त्यांनी लोकांना रेशन वाटप केले. कोविड पॉझिटिव्ह रुग्ण व त्यांच्या कुटूंबियांची गरजेनुसार समुपदेशन करून त्यांचे आरोग्य चांगले राखण्यासाठी हॉस्पीटलचे कर्मचारी प्रयत्नशील आहेत. वैद्यकीयतज्ञ आणि रुग्णांच्या सुरक्षेसंबंधी सरकारी सुरक्षा नियमांनुसार रूग्णालये पालन करतात.

वांद्रे पश्चिम येथील होली फॅमिली हॉस्पीटल कोरोना साथीच्या आजाराविरुद्धच्या लढाईत सामील झाले आहे. कोविड रूग्णांच्या प्रभागात सुसज्ज असलेल्या या रुग्णालयाने गरजू लोकांना मोफत उपचार देण्यासाठी ग्रेटर मुंबई महानगरपालिका (एमसीजीएम) सोबत हातमिळवणी केली आहे. सरकारच्या सहकार्याने खार, मुंबई येथे 15 एप्रिल 2020 रोजी कोविड केअर सेंटरची स्थापना करण्यात आली.होली फॅमिली हॉस्पिटलने कोविड -19 रुग्णांना सामावून घेण्यासाठी त्याच्या आराखड्यात बदल करून; यात 8 बेड्सचे आयसोलेशन वार्ड आणि 9 बेड्सचे क्रिटिकल केअर युनिट तयार केले आहे.रूग्णालयाच्या मुख्य इमारतीच्या बाहेर 15 मार्च रोजी फक्त ताप असलेल्या रुग्णांसाठी एक वेगळा दवाखाना सुरू करण्यात आला, तसेच ताप खोकला आणि सर्दीची लक्षणे असलेल्या व्यक्ती सकाळी 9 ते रात्री 10 वाजेपर्यंत या सुविधेचा लाभ घेऊ शकतील.कर्मचा-यांच्या हिताचे रक्षण करण्यासाठी हॉस्पीटलने आरोग्य व सुरक्षिततेसाठी विविध उपाययोजना व सुविधा त्यांच्यासाठी सुरू केल्या आहेत.

नॉन-कोविड रूग्णांसाठी ओपीडी उघडे ठेवून तसेच व्हायरसने पीडित रूग्णांवर उपचार करून आरोग्य आणीबाणीला उत्तर देण्यास भाईंदरमधील स्टेला मारीस हॉस्पिटल तत्पर आहे.सध्या हॉस्पीटल कोविड रूग्णांवर उपचार करण्यासाठी देण्यात आले असल्याने, परिसरातील गर्भवती स्रियांपर्यत पोहोचून त्यांच्या ठरावीक हॉस्पीटलमध्ये डॉक्टरांची भेट घेण्यासाठी तरतुद केली जात आहे.रूग्णांवर उपचार करण्याव्यतिरिक्त, हॉस्पीटलमार्फत गरजूंना भोजन पुरविणे आणि स्थलांतरितांना मायदेशी जाण्यासाठी औपचारिकता पूर्ण करण्यास मदत करून त्यासाठी प्रयत्न केले गेले.हाती घेतलेल्या मदत कार्यात हजारहून जास्त कुटुंबांना त्याचा फायदा झाला आहे.

मुंबई सरधर्मप्रांतातील कॅथोलिक रूग्णालयांनी आणि आरोग्य सेवाकर्मचा-यांनी कोरोना वायरस विरुद्ध सतत संघर्ष करून दररोज रूग्णांचे प्राण वाचविण्याचा प्रयत्न केला. माणुसकीची सेवा हीच ईश्वर सेवा आहे हे पुन्हा एकदा सिद्ध करून डॉक्टर्स व नर्सेस चोवीस तास काम करीत आहेत.

--- archdioceseofbombay.org

लोकांचे धर्मगुरू म्हणून ओळखले जाणारे फा. जर्मन लेमॉस

(जन्म : 28 मे 1930, मृत्यू : 12 मे 2020)

फा. जर्मन लेमॉस ह्यांचा जन्म 1930 साली टांझानिया देशातील तान्गा ह्या शहरात झाला. जोसेफ फ्रान्सिस आणि मारिया अॅजेलिका लेमॉस हे त्यांचे आईवडील. काही वर्षानंतर ते आपल्या कुटुंबासमवेत मुंबईला परतले आणि हा तरुण मुलगा ठाकूरद्वार दाबूल येथील सेंट सेबेस्टीयन गोवन हायस्कूलमध्ये शिक्षण घेऊ लागला. शालेय शिक्षणाबरोबरच 1948 मध्ये वयाच्या 18व्या वर्षी त्यांनी बॉम्बे चेंबर ऑफ कॉमर्समध्ये 1952 सालापर्यंत काम केले. वयाच्या 22व्या वर्षी त्यांना धर्मगुरू होण्याचे पाचारण झाले. ते आवाहन स्वीकारून त्यांनी बॉम्बे सेमिनरीमध्ये प्रवेश घेतला. 21 डिसेंबर 1960 रोजी संत पायस दहावे कॉलेज, गोरेगाव येथे त्यांनी धर्मगुरूचा दिक्षा विधी स्वीकारला.

त्यांची पहिली नेमणुक माहिम येथील अवर लेडी ऑफ विक्टोरी चर्च येथे सहाय्यक धर्मगुरू म्हणून करण्यात आली होती. तेथे ते 1970 पर्यंत कार्यरत होते. त्यानंतर त्यांनी वांद्रे येथील माऊंट कार्मेल चर्च, येथे सहाय्यक धर्मगुरू म्हणून 1970 ते 1972 दरम्यान काम केले. त्यानंतर होली फॅमिली चर्च, कॉटनग्रीन येथे थोड्या काळावधीसाठी कार्यरत होते, सेंट ज्युड चर्च – मलाड पूर्व, सेंट जोसेफ चर्च – कुलाबा आणि अवर लेडी ऑफ रोझरी चर्च, माझगाव येथे कार्य केले. 1976 साली सेंट जोसेफ चर्च – उमरखाडी येथे प्रमुख धर्मगुरू म्हणून फा. लेमॉस ह्यांची नियुक्ती करण्यात आली. त्यानंतर त्यांनी इन्फंट जिजस चर्च, पंतनगर घाटकोपर आणि सेॆट जॉन द इव्हॅंजलिस्ट चर्च – मरोल येथे प्रमुख धर्मगुरू म्हणून काम केले. 1993 मध्ये अवर लेडी ऑफ इजिप्त चर्च – कलिना येथे सहाय्यक धर्मगुरू म्हणून नेमणूक झाली, तद्नंतर 1999 मध्ये सेंट फ्रान्सिस झेवियर चर्च – पार्कसाईट येथे प्रभारी धर्मगुरू म्हणून नियुक्ती झाली. निवृत्ती वर्ष त्यांनी ग्लोरीया चर्च–भायकला येथे घालवले आणि त्यांची अंतीम नियुक्ती सेंट अॅन्ड्रूयू चर्च – वांद्रे येथे करण्यात आली होती. 2009 पासून ते त्यांच्या मरणापर्यंत ते वांद्रे येथेच होते.

30 वर्षापूर्वी सेंट जॉन द इव्हाजलिस्ट हायस्कूल, मरोल येथे जेव्हा माझी प्रिन्सिपल म्हणून नेमणूक झाली तेथे मी फा. जर्मन लेमॉस ह्यांना भेटलो. माझ्यापेक्षा दोन दशकांहून जास्त ते वरीष्ठ धर्मगुरू असूनही, काम करणे सोपे होते कारण ते एक साधे व नम्र स्वभावाचे धर्मगुरू होते. फा. जर्मन ह्यांना एकत्रीत राहून एक संघ म्हणून कार्य करायला आवडे. धर्मग्रामामधील सर्व गोष्टींबद्दल ते आम्हाला माहिती देत, परंतु कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी ते आमच्याशी सल्लामसलतही करीत. फादर नेहमी पैशाचे व्यवहार, मालमत्तेच्या समस्या असो, पाळकीय प्रश्न किंवा चर्च इमारतीच्या इतर योजना असतील, त्यांनी नेहमीच आपले विचार आम्हाला सांगत आणि सहकारी धर्मगुरूंची मते किंवा विचार लक्षपूर्वक ऐकून घेत जे त्यांच्यासाठी खूप महत्त्वाचे असे.

पॅरीश हाऊस आणि सेंट जॉन द इव्हॅंजलिस्ट चर्च, मरोल हे त्यांच्यासाठी स्मारक म्हणून उभे आहेत. चर्चचे बांधकाम मजबूत नसले तरी नवीन धर्मगुरूंचे घर आणि चर्चचे बांधण्याचे काम हाती घेतल्यावर त्यांनी रात्रंदिवस काम केले आणि सुंदर चर्च बांधण्यासाठी ब-याच लोकांचा सल्ला सुद्धा त्यांनी घेतला. जुन्या चर्च आणि आल्तारावरील रेखीव कोरीव काम जे पुरातकाळीन वारसाचे काम आहे याची जाणीव ठेवून त्यांनी त्याची विशेष काळजी घेतली. ग्रामस्थांना चांगल्या सोईसाठी मिळाव्यात म्हणून त्यांची धडपड असे. नवीन चर्चमध्ये मुबलक पंखे असावे जेणेकरून ग्रामस्थांना व्यवस्थीत चर्चमध्ये हवेशीर बसता येईल त्यासाठी ते आर्किटेकच्या विरोधात जाऊन जास्त पंखे लावून घेतले. आज जे चर्च उभे आहे ते उभारण्यासाठी त्यांनी आवश्यक तेवढा निधी गोळा केला व तो गोळा करण्यासाठी ब-याचशा धर्मग्रामस्थांचे सहकार्य त्यांना लाभले. लोकांचा प्रार्थनेत जास्त सहभाग घेणे त्यांना आवडत असे म्हणून नवीन चर्चच्या आर्शीवादाच्या निमित्ताने त्यांनी चर्चची नवीन गायन पुस्तीका तयार करण्यास मला सांगितली.

ग्रामस्थांना भेट देणे त्यांना फार आवडत असे आणि जेथे जेथे त्यांची नेमणूक झाली तेथील ग्रामस्थांना नियमित भेट देण्यास ते कधीही अयशस्वी झाले नाहीत. धर्मग्रामस्थांनी चर्चच्या कार्यक्रमात जास्त सहभाग घ्यावा अशी त्यांची इच्छा होती आणि त्यांना संघटीत करण्यासाठी खुप परिश्रम करीत. नवीन योजना किंवा कल्पनासाठी ते नेहमी तयार असत. मला आठवते की, जी मुले रविवारी संन्डेस्कुलला येत असत त्यांच्या पालकांसाठी प्रौढ धर्मशिक्षण वर्गाची सुरूवात त्यांनी केली. जिजस आणि मेरी संस्थेच्या सिस्टरांना त्यांनी शाळेत काम करण्यास सांगितले जेणेकरून त्यांचा सहभाग चर्चकार्यामध्ये सुद्धा मिळू शकेल. त्यांना सामावून घेण्यासाठी शाळेत ब-याच आवश्यक त्या तरतुदी कराव्या लागल्या. शाळा आणि चर्चसाठी सिस्टरांची मदत होते ती चांगली आहे ह्याची खात्री त्यांना जेव्हा पटली तेव्हा ते मर्यादे पलीकडे जाऊन सर्व अडचणी बाजूला सारल्या. हे सर्वकाही व्यवस्थीत करण्यासाठी त्यांनी जिजस आणि मेरी संस्थेच्या प्रोव्हिशियल सिस्टर व आर्चबिशप हाऊस बरोबर स्वतःहून संपर्क साधला.

जेव्हा माझी बदली दाबूल चर्चमध्ये झाली तेव्हा माझी पुन्हा भेट फा. जर्मन बरोबर झाली. त्यांचा भाऊ दाबूल येथे राहात असल्याने ते जेव्हा जेव्हा भावाला भेटण्यास येत असत तेव्हा तेव्हा मी त्यांना भेटत असे. प्रत्येक वेळेला ते धर्मगुरूंना भेट देत असत आणि आम्ही एकत्र वेळ घालवत असत. त्यांना संगीताची आवड असल्याने ते सुट्टीच्या दिवसात गितार वाजवण्यात आपला वेळ घालवत असे. ज्यावेळी फा. जर्मन ह्यांनी वयाची 75 वर्षे ओलांडली, तेव्हा त्यांनी निवृत्तीसाठी दाबूल चर्चमध्ये यावे असे मी त्यांना सांगितले होते. सरधर्मप्रांताला त्यांची आवश्यकता असल्याने त्यांना वांद्रे येथील सेंट अॅन्ड्रयू चर्च येथे कोकणी मिस्सा व इतर कामासाठी त्यांची नेमणूक करण्यात आली. हे त्यांचे शेवटचे धर्मग्राम होते, तेथे त्यांनी जवळजवळ दहा वर्षे पाळकीय कार्य केले. ह्या वयातही, ते दयाळूपणे आणि काळजीपूर्वक असायचे, त्यामुळे त्यांचे अनेकांकडून कौतुक व्हायचे आणि त्यांच्या सानिध्यात असलेली लोक त्यांच्यावर प्रेम करत. दुर्दैवाने, त्यांची प्रकृती त्यांना साथ देत नसल्याने त्यांना क्लर्जी होम येथे हलवण्यात आले. जेव्हा जेव्हा मी त्यांना भेटलो, मला नेहमी त्यांच्या चेह-यावर आनंददायी स्मीत हास्य पहायला मिळाले. ते थोडेच बोलायचे, पण त्यांच्या आवाजातील प्रेमळ भावना अनुभवास मिळे.

फा. जर्मन, तुम्ही बरीच वर्षे देवाच्या मळ्यात खूप कार्य केले आहे. आपला प्रभू आणि गुरु येशू ख्रिस्त याच्यानंतर तुम्ही एक साधे व नम्र धर्मगुरू म्हणून सेवा केली. आपण केलेल्या चांगल्या गोष्टी करून लोकांच्या हृदयाला तुम्ली स्पर्श केलात आणि जे जीवन तु्म्ही जगलात त्याबद्दल प्रेमळ प्रभु तुम्हाला त्याचे प्रतिफळ देईल. स्वर्गीय आनंदात तुमचा प्रवेश होवो हीच प्रार्थना.

--- फा. आयवन मस्कारन्हेस, सॅक्रेड हार्ट चर्च, वरळी.

कोरोना महामारी व दुःखाची पातळी

प्रत्येक व्यक्ती दुःख व हानीला सामोरे जाण्यासाठी व त्यातून मार्ग काढण्यासाठी त्यांच्या त्यांच्यापरिने प्रयत्नशील असतो / असते. सध्याच्या कोरोना महामारीमुळे प्रत्यक्षरित्या व अप्रत्यक्षरित्या जी दुःखे व हानीकारक परिस्थिती निर्माण झालेली आहे त्याची कारणे आज तपासून घेऊ या. या सद्य महामारीकाळात जीवनप्रवास पूर्ववत पुन्हाः सुरू होईल तेव्हा झालेली नुकसान भरपाई भरून काढणे कठीण जाईल. या महामारीमुळे आपल्या जीवनशैलीत कोणते मोठे व लहान बदल झालेले आहेत. त्यांची तपासणी आपणा प्रत्येकाला करावी लागणार आहे. जे आपल्याकडून निघून गेलेले आहे किंवा आपण हरवलेले आहोत त्याबद्दल आपण दुःख धरणार आणि जे काही झाले त्यामध्ये नवीन अर्थ शोधणार आहोत.

मरण व संपूर्ण जाणारे (Death and Dying) या पुस्तकात डॉ. एलिझाबेथ कुबलर रॉस आपणांस दुःखाच्या एकूण पाच पाय-य़ा सांगतात. सुरुवातीला, जे कॅन्सर आजाराने मरणार आहेत त्या पातळीबद्दल वाटत असायचे मात्र आता त्या पाय-या आपल्या सर्वप्रकारच्या दुःखाला लागू पडत आहेत. या ज्या अवस्था आहेत त्या दिलेल्या अवधीत बंद होणार नाहीत तर व्यक्तीला समजण्यासाठी ती दिलेली साधने आहेत. सामना करण्याचा झुंजण्याचा तो एक भाग बनलेला आहे. या पाच पाय-या (अवस्था) खालीलप्रमाणे आहेत. 1. नकार देणे, 2. राग, 3. तडजोडी बाबत बोलणी करणे, 4. उदासिनता, 5. स्वीकारणे. ‘अर्थ शोधणे’ या नावाच्या पुस्तकात डेव्हिड केस्लर, दुःखाची सहावी अवस्था ही अर्थ (जगण्याचा अर्थ काय) जोडताना दिसतात. कोरोना महामारीतून बाहेर पडण्याच्या एकूण सहा पाय-या डॉ. कॉनरड नरोन्हा मांडत आहेत.

पहिली अवस्था ‘नकार देणे’:

या पायरीवर एखाद्या व्यक्तीचे मरण, नोकरी जाणे, जवळच्या किंवा नातातल्या व्यक्तीचा अंतविधीला जाऊ शकलो नाही, स्वतःहा कोंडून ठेवले होते. इ. यामुळे जग हे आपणांसाठी अर्थहीन बनेल आणि चांगले होईल. जेव्हा मरण हे आपण मान्य करू तेव्हा नकार देणारी व्यक्ती स्वतःला प्रश्न करील, काय? का ? कसे? ज्याअर्थी या पायरीवर व्यक्तीस समज येईल तेव्हा आपण समजू शकतो की, सुधारण्याच्या प्रक्रियेला सुरुवात झालेली आहे.

दुसरी अवस्था ‘राग’:

जेव्हा अनिश्चितता पुढे येईल तेव्हा व्यक्ती झुंजण्यासाठी तयार आहे. राग हा कुठल्या क्षणापर्यंत किंवा कुठपर्यंत जाऊ शकेल? तर आपल्या मित्रपरिवाराबरोबर, डॉक्टर्स, कुटुंबिय, स्वत, जे जवळचे मरण पावले आहेत आणि देवावर सुद्धा व्यक्ती आपला राग व्यक्त करील. ब-याचवेळा रागामध्ये दुःख दडलेले असते. ते दुःख ती व्यक्ती अनुभवत असते. आपल्या कुटुंबियांच्या अंतविधीत सहभागी कोणी होऊ शकले नाही, जे कोणी गरजेमध्ये मदतनीस आले नाही / हजर नव्हते, अशा परिस्थितीत व्यक्ती रागीट बनू शकते. ‘राग’ हा जणूकाही आपल्याला आलेल्या परिस्थितीला (मरणाला) संकेत देत असतात.

तिसरी अवस्था ‘तडजोड करणे’:

या पायरीवर एकप्रकारची इच्छा दिसते की, जसे जीवन अगोदर जगायचो तसे पूर्ववत पुन्हा येईल. अपराधीपणा हा आपण जी तडजोड करतो त्याचा सहकारी आहे. विशेषतः आपल्या इच्छा, नोकरी-धंद्दा ज्या अर्धवट परिस्थितीत आहेत, जे काही सांगून झाले नाही. (अर्धवट सोडलेले आले.), भावना ज्या व्यक्त केल्या नाहीत इ. जीवनाची तडजोड करीत असताना उदा. दुःख, मरणातून बाहेर पडण्याचा मार्ग काढत असताना कुठेतरी भूतकाळातच आपण राहण्याला प्राधान्य देत असतो.

चौथी अवस्था : उदासिनता : (नेहमी स्वतःला कमी दर्शविणे):

अगदी खोलवर जाणवतं की, दुःखामुळे जी दरी निर्माण झालेली आहे त्यामुळे व्यक्तीत रिकामपणा (शून्यता) जाणवते. हा जो उदासिनपणा जाणवतो तो आलेल्या मरणाला, दुःखाला दिलेला योग्य प्रतिसाद असावा हा कोणता मानसिक आजार नाही. दुःखामुळे / मरणामुळे माणसात एक कमकुवतपणा जाणवतो. त्यामुळे व्यक्तीने स्वतःला गरजेचे आहे. उदासिनता किंवा स्वतःला कमकुवतपणात ठेवणे ही अनेक मार्गापैकी बाहेर पडण्याचा एक मार्ग आहे.

पाचवी पायरी ‘स्विकारणे’:

त्याने / तिने स्वीकारायचे आहे की, मरण किंवा दुःख हे कायम स्वरुपाचे नाही. भूतकालीन गोष्टी या तशाच ठेवल्या जात नाही तर त्यांच्यात बदल घडत असतो. त्याची पुन्हा मांडणी करायची असते. जे आपल्याकडे घेण्यात आलेले आहे, नाहीसे झालेले आहे त्यांची जागा दुसरे कोणी घेऊ शकत नाही. आता मात्र एक नविन नाते प्रस्थापित करायचे आहे, परस्परांवर अवलंबून असणारे नाते निर्माण करायचे आले. येथून व्यक्तीने आता दुस-यापर्यंत पोहचण्यासाठी प्रयत्न करायचे आहेत. त्यांच्या गरजा सोडविण्यासाठी स्वतःच्या जीवनात सहभागी होत असतानाच दुस-यापर्यंत देखील पोहचायचे आहे. एकदुस-य़ा बरोबर मेत्रीचे नाते प्रस्थापित करणे आवश्यक आहे. हे कधी शक्य होईल? जेव्हा व्यक्ती स्वतःला सावरून कामात गुंतून पुन्हा एकदा जीवनाची सुरूवात करील.

जीवनाला अर्थ देणे ही सहावी पायरी आहे.

जीवन अर्थमय करणे हे जीवनात स्वीकारण्याहून महत्वाचे आहे. दुःखी माणसांच्या सामाजिक, आध्यात्मिक, बौद्धिक व भावनिक स्तरावर पुन्हाएकदा एकत्र येऊन जीवन जगण्यासाठी सूचवते. म्हणजेच जीवन अर्थमय, बनविण्याचा मार्ग सूचविते. अर्थमय कशासाठी तर जीवनात एक प्रकारची स्थीरता, वर्तमान राहून जीवन जगण्याचे आव्हान व निराशेमध्ये, अंधारमय जीवनात प्रकाशाचा शोध करणे. त्याचबरोबर स्वतःबरोबर दयाळूपणे शांत राहणे कारण पूर्वीप्रमाणे पुन्हा एकदा सुरवातीप्रमाणे जीवन जगणे ही लगेच होणारी प्रक्रिया नाही.

कोरोना महामारीचा जर इतिहास बघितला तर आपणांस असे सांगितले जाते की, ही महामारी जगण्यासाठी नक्कीच जीवंत ठेवणार. पूर्णपणे दुःखातून बाहेर पडण्यासाठी आपल्याला काही वेळ लागेल.

डॉ. कॉनरड नरोन्हा - येशू संघीय

संचालक, समन्वयक पाळकीय मॅनेजमेंट प्रोग्राम,

ज्ञानदिप विद्यापीठ पूणे.

(Translation by Muktisagar Prabhodhan Kendra, Uttan)