Marathi News | मराठी बातम्या

Vol. 10 (May 01-15, 2020)

काळे ढग

-- बिशप अॅग्नेलो ग्रेशियस

काळे ढग किंवा गडद ढग हे शब्द भयानक किंवा अशुभ मानतो. उदा. आपण युद्धजन्न परिस्थितीला काळरात्र किंवा काळ्या ढगांशी जोडतो. आज माणुसकी कोविड-19 ह्या काळ्या ढगाखाली असल्याचे दिसून येते. जगभरात ह्या महामारीने ग्रासलेल्या आणि मरत असलेल्या लोकांची स्थिती पाहून किंवा वाचून घाबरून जातो. शाळा व शैक्षणिक संस्था बंद असल्याने मुलांच्या भविष्याबद्दल आम्ही चिंतीत आहोत. काम करून दिवसाची रोजी रोटी मिळवणा-यांचे चेहरे आणि कामानिमित्त आलेल्या परप्रांतीयांची आपल्या प्रियजनांकडे परत जाण्यासाठी आतुरलेले व थकलेले चेहरे आपण पाहत आहोत. मागील आर्थिक मंदिचे वाईट परिणाम लक्षात येता आत्ताच्या आर्थिक मंदिबद्दल आम्ही चिंतीत होतो. हे सर्वकाही काळ्या ढगांसारखे आहे.

परंतु, असे म्हटले जाते की, प्रत्येक गडद ढगात चांदिची चमकदार रेषा असते. कोविड 19ने सर्वकाही उध्वस्त केले आहे आणि आपल्याला आपले भविष्य अंधुक दिसत आहे, ही एक भयंकर घटना आहे. पण ह्या महामारीमुळे काही फायदे सुद्धा आहेत. यामुळे पृथ्वीला स्वतःच्या पुर्न-निर्मीतीसाठी दिलासा मिळाला आहे. नद्या नाळे स्वच्छ झाले आहेत. रासायनिक कच-यापासून मुक्त आले, आभाळ अधिक निळसर दिसू लागले, हिमालयाच्या डोंगर रांगा आम्ही अधिक स्पष्टपणे पाहू शकतो. लोक घरातून आपले कार्यालयीन काम करू लागले आहेत. काही बिल्डींग्समधील रहिवासी त्यांच्या शेजा-यांच्या मदतीला जवळ आले आहेत आणि वृद्ध व्यक्तिंसाठी किराणा सामान आणि औषधे घेऊन येत आहेत. कोविडने पिडीत आणि आजारी असलेल्याची सेवा करणारे डॉक्टर्स, नर्सेस आणि आरोग्य क्षेत्रातील वीरांची अनेक धाडसी उदाहरणे आपण पाहिली आहेत. ह्याकाळात आम्हाला एक कुटुंब म्हणून एकत्र राहाण्यास वेळ मिळाला आले. एका व्यंग चित्रकाराने एक हास्यास्पद चित्र रेखाटले आहे ते असे की, सैतानाने कोविड19 च्या सहाय्याने सर्व धर्ममंदिरे बंद केल्याचे सैतान देवाला सांगत आहे आणि त्यावर देव सैतानास म्हणाला, मी प्रत्येक घरात एक मंदिर उघडविले आहे.

कोविड 19 आपणास नवीन दृष्टीने जीवनाकडे पाहावयास आव्हान देत आहे. आपल्या दररोजच्या जीवनातील लोभ, स्वार्थ आणि उपभोक्ताबाबत पाहाण्यास कोविड विषाणूने आपणास सक्षम केले आहे. ज्या गोष्टी आवश्यक आहेत त्याच्या वापराव्यतिरिक्त आपण बरेच काही करू शकतो असे आपणांस वाटते. यामुळे देवाची गरज आपल्या जीवनात असल्याचे समजते. केसापेक्षा शेकडोपटीने पातळ व सुक्ष्म अशा ह्या कोविड विषाणुपुढे आम्ही हतबळ झालो आहोत. महामारी हा देवाकडे परत येण्याची हाक आहे. देवापासून दूर जाण्याचे तुम्ही जसे ठरविले आणि दपापट आवेशाने त्याचा शोध घेत परतविण्याचे ठरविले. (बारूख 4:28)

ह्या महामारीने आम्हाला नवीन अंतःकरण, काळजी घेणारे हृदय आणि नम्रतेने जीवन जगण्याचे आव्हान दिले आहे. आम्ही एक जागतिक कुटुंबाचे सदस्य आहोत याची जाणीव आम्हाला करून दिली आहे. जगाच्या एका लहान भागातून ह्या सुक्ष्म विषाणूचा परिणाम संपूर्ण जगावर झाला आहे. पोप फ्रान्सिस ह्यांनी इस्टरच्या आपल्या प्रवचनात अतिशय सुंदररित्या सांगितले की, आम्हाला समजले आहे की, आपण सर्व एकाच बोटीचे प्रवासी आहोत, आपण सर्व निराश आहोत, परंतु त्याचवेळी सर्वांनी एकत्र येऊन इतरांना एकत्र येण्याचे आव्हान करणे महत्वाचे व आवश्यक आहे. कोविड 19 आपणास सांगत आहे की, ज्याप्रमाणे प्रेषितानची कृत्ये 4ः32 मध्ये सांगितल्याप्रमाणे, तेव्हा विश्वास धरणा-यांचा समुदाय एक दिलाचा व एक जीवाचा होता. संपूर्ण जग एक जागतिक समुदाय म्हणून जगाची काळजी घेणारा आणि एक दुस-याला मदत देणारे बनले तर किती आश्चर्यकारक वाटेल. अर्थात, हे शक्य होईल जेव्हा परमेश्वर, नवीन आकाश व नवीन पृथ्वी निर्माण करेल आणि पूर्वीच्या गोष्टी लक्षात ठेवल्या जाणार नाहीत किंवा लक्षात येणार नाहीत.

देवाच्या उपस्थितीचे चिन्ह म्हणून बायबलमध्ये मेघाचा (ढग) उल्लेख केला आहे. निर्गम 13:21 मध्ये म्हटले आहे, त्यांनी रात्रंदिवस चालावे म्हणून परमेश्वर दिवसा त्यांना मार्ग दाखविण्यासाठी मेघ स्तंभातून त्यांच्या पुढे चालत असे. दिवसा त्यांचा मार्गदर्शक मेघस्तंभ त्याजवळून ढळला नाही. (नहेम्या 9:19). मग दर्शन मंडपावर मेघाने छाया केली व निवास मंडप परमेश्वराच्या तेजाने भरून गेला. (निर्गम 40:34) तो बोलत आहे तो पाहा तेजस्वी मेघाने त्यांच्यावर छाया केली, आणि पाहा, मेघातून अशी वाणी झाही की, हा माझा पुत्र, मला परमप्रिय आहे. (मत्तय 17:5)

पवित्र आत्मा तुझ्यावर येईल आणि परात्परांचे सामर्थ्य तुझ्यावर छाया करील. (लुक 1:35). हा मे महिना पवित्र मरियेचा महिना आहे. जिच्याकडे आम्ही आरोग्य माता ह्या नावाने आपली मागणी मांगतो. मिस्साच्या सुरूवातीच्या प्रार्थनेच्या शब्दात तिच्याकडे आम्ही प्रार्थना करतोः हे देवा, आम्ही तुझे सेवक, निरोगी शरीर आणि मनाने कुमारी मरिया मातेच्या मध्यस्तीने आपण सध्याच्या दुःखातून मुक्त होऊ आणि अनंत काळाचा आनंद मिळवू या, ही प्रार्थना प्रभू येशूख्रिस्ताद्वारे करतो. आमेन.

महामारीच्या काळात मुंबई सरधर्मप्रांतातील चर्चचे हृदय गरिबांसाठी धडपडत आहे

एप्रिल 21, 2020

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ह्यांनी कोरोना वायरस ह्या साथीच्या रोगाचा प्रसार रोखण्यासाठी देशव्यापी लॉकडाऊनची घोषणा केली, तेव्हापासून संपूर्ण भारतातील ख्रिस्ती चर्चेसने त्वरीत आपआपल्या सामाजिक संस्थांना कार्यरत करून सर्वात जास्त दुर्लक्षित गटांपर्यंत पोहोचण्यासाठी प्रयत्न केले. जेणेकरून ह्या लॉकडाऊनचा परिणाम ह्या गटांवर होणार नाही. कोविड-19 ह्या साथीच्या रोगामुळे सर्व देशभर असलेला असंघटित अनौपचारिक अशा कामगारांवर त्याचा मोठा फटका बसला असून, दिवस पगार कामगारावर व त्यांचा रोजगार वेगाने नाहीसा झाला आहे. अनिश्चित भविष्याचा सामना करत लॉकडाऊन संपल्यानंतर सामान्य स्थिती पूर्वव्रत होणे अशक्य आहे आणि म्हणूनच आपण समाजातील या दुर्लक्षित लोकांपर्यंत त्वरीत पोहोचल्यामुळे तसेच दीर्घ मुदतीच्या साहाय्याची आवश्यकता आहे.

सेंटर फॉर सोशल अँक्शन (CSA) हे मुंबई सरधर्मप्रांताचे समाज सेवा केंद्र आहे. जे धर्मप्रांतातील गरिब व गरजू लोकांच्या सेवेसाठी मोठा हातभार लावत असते. कार्डिनल ऑस्वल्ड ग्रेशियस ह्यांनी प्रत्येक चर्चला आव्हान केले आहे की, त्यांनी गरजू व गरिबांना हातभार लावावा. CSA ने रायगड, ठाणे आणि मुंबई या भागातील आपल्या सहकारी संस्थाच्या सहकार्याने आतापर्यंत 3000 हून अधिक कुटुंबांना आवश्यक त्या वस्तू व धांन्याच्या माध्यमातून मदत केली आहे. त्याचा आतापर्यंतचा खर्च 25 लाखाएवढा आहे. तो सर्व खर्च सरधर्मप्रांतीय बिशपाच्या कार्याहयातून करण्यात आला. त्याचा लाभ रोजचे वेतन मिळवणारे कामगार, आदिवासी, स्थलांतर करणारे समुह, वृद्ध, ट्रान्स जेंडर समुदयाचे सदस्य, रॅग पिकर्स आणि इतर दुर्लक्षित व्यक्तींचा समावेश आहे.

100 पेक्षा जास्त चर्च, धार्मिक संस्था आणि चर्च संलग्न समाजसेवा संस्थामार्फत दररोज किराणा सामान, अन्न, घरगुती वस्तू आणि वैद्यकीय मदत दिली जात आहे. धर्मग्रामातील दानशूर व्यक्ती आणि धर्मग्रामस्थामार्फत ह्या कार्याला आर्थिक हातभार लागत आले. स्थलांतरीत कामगारांच्या बाबत चर्चा करण्यासाठी 2 एप्रिल 2020 रोजी पंतप्रधान कार्यालयाने आणखी एक विडिओ कॉन्फरन्स आयोजित केली होती. स्थलांतरीत कामगारांना मदत पुरविण्याच्या विषयावर त्वरित निर्णय घ्यावा ह्याविषयी कार्डिनल महाशयांनी होम गार्डचे महासंचालक (DG) यांच्याशी संवाद साधला. त्रस्त असलेल्या स्थलांतरीत कामगारांना अन्न वाटपासाठी शहराच्या आसपासच्या सुविधांचा वापर करण्याची होम गार्ड महासंचालकाने विनंती केली. कोरोना विषाणूचा प्रसाराला आळा घालण्यासाठी हे आवश्यक असल्याने, त्या अनुषंगाने संपूर्ण मुंबईतल्या ब-याच चर्चना स्थलांतरित कामगारांसाठी निवारा देणारी चर्चेस म्हणून ओळखले जात आहे. अशाप्रकारचे पहिले निवारा केंद्र सेंट पिटर चर्च, वांद्रे येथे फा. फ्रेजर मस्कारन्हेस ह्यांच्या मार्गदर्शनाखाली उभारण्यात आले. येथे 25 महिला व 100 पुरुषांसाठी राहाण्याची व भोजनाची व्यवस्था करण्यात आली आहे.

सरधर्मप्रांतातील बरीच चर्चेस ह्या मदत कार्यात सहभागी झाली आहेत. इन्फंट जिजस चर्च, डोंबिवली येथीह फा. काल्टन किणी ह्यांना ठाणे येथील निवासी जिल्हाधिकारी व कल्याण-डोंबिवली महानगरपालिकेच्या अधिका-यांनी विनंती करून सरकारच्या आश्रयात असलेल्या 1000 स्थलांतरितांसाठी कम्युनिटी किचन सुरु करावयास सांगितले आणि फादरांनी ह्याकामास त्यांना होकार दिला. डॉकयार्ड रोड येथील रोझरी चर्च येथे परदेशी पर्यटक जे लॉकडाऊनमुळे शहरात अडकलेले आहेत त्यांच्यासाठी फा. नायजेल बरेटो ह्यांनी मदत कार्य सुरू केले आले. ह्या मदत कार्याची उभारणी होम गार्ड्सच्या सहकार्याने केली गेली आहे. शहरापासून दूर मिशन भागात सीएसएच्या सहकार्याने रायगड जिल्ह्यातील चर्चेस सक्रियपणे कार्य करीत आहेत. अलिबाग येथीह अवर लेडी ऑफ नाझरेथ चर्चशी निगडीत असलेल्या 250 कुटुंबांना व पोयान्ड येथील आणखी 500 कुटुंबांना 12 आदिवासी कातकरी गावातील लोकांना फा. पास्कल सिनॉर ह्यांनी धान्य वाटप केले. फा. ज्यो बोर्जीस ह्यांनीसुद्धा कोरलई येथीह 235 गरजू कुटुंबाना कोणत्याही प्रकारच्या धार्मिक अडचणींवर दुर्लक्षकरून जिवनावश्यक वस्तूंचे वाटप केले आहे.

अवर लेडी ऑफ लुर्ड्स चर्च, ओरलेम ह्यांनी कोरोना वायरसमुळे शारीरिक आणि आर्थिकदृष्ट्या पिडीत लोकांना आधार देण्यासाठी व त्यांच्या मदतीसाठी बरेच उपक्रम राबविले आहेत. कम्युनिटी फ्रिज सतत ताज्या अन्नाने भरून ठेवली जाते जेणेकरून निराश्रीत भूके राहाणार नाहीत. ह्या लॉकडाऊनच्या काळात वृद्ध आणि अपंगांना नियमित घरगुती मदत मिळत नसल्याने त्यांच्यासाठी टिफीन सेवा देखील सुरू करण्यात आली आहे. परदेशातून परतलेल्यांना घरातच विलीगीकरण करण्यात आले असल्याने त्यांना घरी भोजनाची पॅकीटे पोहचवली जातात. रिक्षाड्रायवर, नावी, रॅग पिकर्स आणि इतर जे दिवस पगारावर काम करतात त्यांना धान्य वितरीत केले गेले आहे. स्थलांतरित कामगारांना सेंट अॅन्स हायस्कूल, ओरलेम ह्यांच्यामार्फत आश्रय व अन्न दिले जात आहे. धर्मग्रामाच्या दयावंत येशू संघातर्फे पालिका कर्मचारी आणि अपंगांसाठी औषधे खरेदी करून दिली जातात. अवर लेडी ऑफ लुर्ड्स चर्चच्या प्रयत्ना ह्या समाजसेवा केंद्रामार्फत रुग्णालये आणि लॅब्ससाठी संरक्षण उपकरणे (पीपीई किट) पुरविली जातात. ह्या व्यतिरिक्त रोगाचा सामना करण्यासाठी खेड्यांना तसेच या आजाराने बाधीत झालेल्यांना आर्थिक सहकार्य दिले आहे. ओरलेम चर्चच्या धर्मग्रामस्थांच्या उदार सहकार्यामुळे हे सर्व शक्य झाले आहे व त्याचे सर्व श्रेय चर्चचे प्रमुख धर्मगुरू फा. मायकल पिंटो ह्यांनी ग्रामस्थांनाच दिले.

कार्डिनल ऑस्वल्ड ग्रेशियस हे सतत महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री कार्यालय आणि नवी दिल्ली येथील पंतप्रधानांच्या कार्यालयाशी संपर्क साधत आहेत आणि भारतातील सर्व ख्रिस्ती चर्चच्या वतीने संपूर्ण सहकार्य आणि सहाय्य करण्याचे सांगत आहेत. कार्डिनल महाशयांनी ह्या लॉकडाऊन आणि सामाजिक दुरावा उपायांच्या संदर्भात वारंवार सरकारी निर्देशांचा आदर करण्याची विनंती केली आहे. चालू घडामोडींवर नजर ठेवण्यासाठी आणि उद्भवना-या गरजा भागविण्यासाठी कार्डिनल ग्रेशियस व बिशप ऑल्वीन डिसिल्वा यांच्या नेतृत्वाखाली कोविड 19 क्राईसिस मॅनेजमेंट टिम ची स्थापना करण्यात आली आहे.

फा. मारिओ मेन्डीस (CSA), फा. फ्रेझर मस्करन्हेस SJ - वाद्रे, फा. पास्कल सिनॉर - अलिबाग, फा. ज्यो बोर्जीस - कोरलई, रविना लोबो - ओरलेम ह्यांच्या सलकार्याने वरील सर्व माहिती द एक्झामिनर साठी फा. जोशन रॉड्रीक्स ह्यांनी संकलीत केली आहे.

कोविड 19 नंतर चर्च दहा मार्गाने वेगळे असेल

-- फा. जोशन रॉड्रीक्स

1) घरातील धर्ममंदिर :

इस्टर नंतर आपण प्रेषितांची कृत्यांच्या वाचनात ऐकतो की, लहान गटामध्ये विश्वास ठेवणारे ख्रिस्तीलोक गटा गटाने घरात एकत्र येऊन प्रार्थनेत सहभागी होत असत. त्यांनी एकत्र प्रार्थनाच केली नाही तर आपल्याकडील संसाधन इतरांना देऊन एकमेकांची काळजी घेतली. आपल्या श्रद्धेचे केंद्रस्थान असलेल्या चर्चच्या इमारती ह्या लॉकडाऊनच्या परिस्थितीत अपयशी ठरतात. साथीचा रोग तर विसराच पण पुर, भूकंप आणि चक्रीवादळा सारख्या नैसर्गिक आपत्तीमध्येसुद्धा चर्चला आपली दारे बंद करण्यास भाग पाडले जाते. अशावेळी, एक मजबूत आणि योग्यरित्या कार्य करणारा समाज आपल्याला आपली श्रद्धा केंद्रीत करण्यास किंवा टिकवण्यास मदत करते. समाजात आणि छोट्या समुहाच्या पातळीवर साक्रामेंत (संस्कार) विकेंद्रित करणे आवश्यक आहे. ख्रिस्ती लहान गटांसाठी हा विश्वास अधिक सोईस्कर आणि हेतुपूर्ण बनवेल.

2) धर्ममंदिराच्या हद्दी (सीमा) जलदरीत्या अदृश्य होत आहेत:

महामारीच्या काळात चर्च आभासी होत असताना चर्चच्या प्रादेशिक सीमा जलद अदृश्य होत आहेत. ऑनलाईन पर्यायाची कमरता नसल्याने विश्वासू आपल्या आवडीनुसार मिस्सा आणि आध्यात्मिक व्याख्याने शोधून काढू शकतात. चर्चमध्ये धर्मगुरूंना बंदिवान लोकसमुदाय मिळू शकतो पण सायबर स्पेस (ऑनलाईन) मध्ये तसे नसतील. धर्मगुरूंना प्रगल्भ प्रवचन तयार करण्यासाठी चांगला अभ्यास, प्रतीबिंबवत करणे. उदा. भाविकांच्या जीवनाशी निगडीत करण्यासाठी कठोर परिश्रम करावे लागतील. ह्याचा परिणाम पुढील मुद्द्यावर देखील होईल. लोकांकडून स्वेच्छा आर्थिक योगदान किंवा आपल्या उत्पनाचा दशांश चर्चला देणे.

3) धर्ममंदिरांचे उत्पनाचा प्रवाह सुकला आहे:

अशाचंप्रकारे लॉकडाऊन पुढे काहीमहिने सुरु राहिल्यास धर्ममंदिरे चालविणे आणि त्याची देखभाल करणे अधिक कठीण होईल. ह्या परिस्थितीत बरीच धर्ममंदिरे त्यांच्या कॉरपस फन्डचा आधार घेऊ शकतीह. पण ज्या धर्ममंदिरांचे रविवार मिस्साचे दान एकदम कमी असते आणि त्याच्या समाज कल्याण निधीमध्ये सुद्धा लोकांचे योगदान खूप कमी असल्याने अशा धर्ममंदिरांचा विचार करण्यास आपणास भाग पडते. ऑनलाईन किंवा नेट बॅंकींग मुळे चर्चला देणगी देणे सर्वसामान्य झाले आहे. त्यामुळे स्थानिक लोकांना आपल्याच धर्ममंदिराला आर्थिक हातभार न लावण्यास संकोचितपणा वाटत नाही. तथापी, धर्मगुरू आणि चर्चमधील पुढा-यांनी हे सुनिश्चित करणे आवश्यक आहे की, लोकांचे पैसे योग्यप्रकारे खर्च केले जावेत त्यासाठी सामाजिक दृष्टया परिणामकारक प्रकल्प त्यांच्या गावपरिवारात किंवा चर्च पातळीवर राबविले जावेत.

4) ई- लिटर्जीस / उपासना:

असामान्य परिस्थितीत आणि आणीबाणीच्या वेळी चर्चने इलेक्ट्रॉनिक माध्यमाद्वारे उपासना करण्यास परवानगी दिली आहे. सामान्य परिस्थितीत जे लोक आजारी, वृद्ध व खाटेला खिळलेले आहेत त्यांनी टिव्हीच्या माध्यमातून मिस्सामध्ये सहभागी होण्यास प्रोत्साहीत करावे. तथापी, लोकांना जास्त काळासाठी ऑनलाईन मिस्सासाठी सहभागी होण्यास अक्षरशा भाग पाडल्याने त्याचे परिणाम लॉकडाऊन संपल्यानंतरही आपणास पहावयास मिळतील. व्यक्तिगत किंवा कुटुंब जे रविवारी नियमीत मिस्सात सहभागी व्हायचे ते घरी मिस्सामध्ये सहभागी होत नाहीत. अशी शंका उपस्थित केली जात आहे. ह्याचा दिर्घकाळ परिणाम त्यांच्या प्रेरणेवर होईल का? जर आपण सावधगिरी बाळगली नाही तर या दिर्घकाळ लॉकडाऊनचा परिणाम एका सवयीमध्ये बदलण्यासाठी पुरेसा आहे. ई-लिटर्जी संदर्भात इतरही अनेक चिंतेचे विषय आहेत. मिस्सात सक्रिय सहभागी होण्याऐवजी निष्क्रीय श्रद्धाळू बनणे, मिस्सात परस्पर संबंधित उपासनेचा अभाव, एका ठराविक वेळेस मिस्साला जावयास न लागल्याने कधीही / कोणत्याही वेळी ऑनडिमांड ऑनलाईन मिस्साची सवय होणे. धर्ममंदिरे आणि डोंगराच्या पलीकडे आत्मा आणि सत्य ह्यामध्ये उपासनेत सहभागी होण्यासाठी ह्या लॉकडाऊनकाळात पद्धतशीर धर्मशिक्षणाची पद्धत उदयास आणली पाहिजे. (cfr JN 4:21-24)

5) खोटे आणि दिशाभूल करणारे आध्यात्म:

लोक आध्यात्मिक घोषणासाठी आपल्याजवळ असलेल्या इलेक्ट्रॉनिक उपकरणावर विसंबून आहेत, ऑनलाईन मार्फत आध्यात्मिक प्रवचने, बायबलचे शिक्षण, रिट्रीट इत्यादी गोष्टींचा उपभोग घेऊ शकतो. जो वेगाने हवेच्या फुग्यासारखा मोठा झाला आहे. ख्रिस्ती मतावर आधारीत खरी शिकवण वेगळी कशी करावी व ती कशी ओळखता येईल हे मोठे आव्हान आहे? ख्रिस्तीलोक ऑनलाईन ऐकत असलेल्या पवित्रशास्राचे स्पष्टीकरण ख्रिस्ती शिकवणुकीवर आधारीत आहे की नाही हे समजणे कठीण आहे. पुढील उदाहरण त्यासाठी योग्य ठरू शकेल, माझ्या धर्मग्रामातील गटांसाठी जेव्हा मी ऑनलाईन बायबल क्विझ घेतली तेव्हा त्यामध्ये एक प्रश्न विचारला होता की, जुन्या करारात एकूण किती पुस्तके आहेत? सहभागी झालेल्या बहुतेकांनी गुगल सर्चकरून उत्तर 39 असे दिले. परंतु खरे उत्तर 46 आहे. त्यांना त्याची क्षमा केली जाऊ शकते, कारण ख्रिस्ती वेबसाईड पेक्षा प्रोटेस्टन वेबसाईड जास्त आहेत आणि जास्त लोकप्रिय असलेली उत्तरेच गुगल दर्शविते. असे प्रश्न आम्ही कसे सोडवू शकतो? कदाचित, सरधर्मप्रातामार्फत ख्रिस्ती वेबसाईट्सची यादी आणि ऑनलाईन माहिती, स्रोतांचे संकेत देऊ शकतात जे ख्रिस्ती शिकवणुकीला अनुसरून आहेत. प्रशिक्षित धर्मगुरू व प्रापंचिकांचे वॉट्सअॅप नंबरची यादी द्यावी जेणेकरून गरजू त्यांना संपर्क करून ख्रिस्ती तत्वाची पडताळणी करू शकतील. कदाचित स्थानिक बिशपांकडून त्यांचा डिजीटल संदेश, तसेच त्याला अनुसरून आध्यात्मिक व तत्वज्ञानाच्या पुस्तकांची यादी प्रकाशित करू शकतात.

6) काही तंत्रज्ञान विशारक धर्मगुरूंनी ऑनलाईन अभ्यासक्रम आणि रिट्रिट आयोजित केल्या होत्या. त्या काहीक वेळात सर्वत्र पोहचल्या, पण कोविड 19 नंतर हि एक परंपरा होऊ शकते. परंपरागत अभ्यासक्रम आणि रिट्रीट्स वैयक्तीकरीत्या शहरी लोकांच्या अराजक वेळेची मागणी वाढत असल्यामुळे त्यांची संख्या आकर्षित करणे कठीण होत आहे. ख्रिस्ती लोकांना ऑनलाईन कोर्सेस आणि रिट्रीट्स आयोजित केल्या पाहिजेत. जेणेकरून ते त्यांच्या सोईनुसार त्यामध्ये सहभागी होऊ शकतील. समुह / गट संवाद सुलभ करणे नक्कीच एक आव्हान असेल. परंतु त्यानंतर अहवाल देऊ शकणारे कॉन्फरन्सींचे छोटे व्हिडिओ तयार करून आयोजकांकडे सुपूर्द करता येतील जेणेकरून वरील आव्हानावर मात करता येईल.

7) कौटुंबिक धर्मशिक्षण:

कुटुंब हे लहान धर्ममंदिर आहे असे नेहमी मानले जाते. दुर्दैवाने, कुटुबांचे सबलीकरण्यास महत्व दिले गेले नाही आणि श्रद्धाबांधणीसाठी आवश्यक ती संसाधने घरी दिली गेली आहेत. कौटुंबिक धर्मशिक्षण हे सहसा रोजरीची प्रार्थना करणे आणि बायबल वाचन करणे येथपर्यतच मर्यादित आहे. काही कुटुंब जेवणाच्या वेळी रविवारच्या प्रवचनावर विचार विनिमय करतात. जर पालकांनी आपल्या मुलांचे प्राथमिक श्रद्धाबांधणीचे धडे घेण्याचे ठरवले असेल आणि जोडपे व पालक म्हणून स्वतःचे आध्यात्मिक पोषण करीत असतील तर त्यांना योग्य श्रद्धाबांधणीचे प्रशिक्षण देेणे गरजेचे आहे. याचा अर्थ असा की, सरधर्मप्रांतीय प्रापंचिक कार्यालय व प्रशिक्षित प्रापंचिकांनी जास्त वेळ देऊन प्रभावी धर्मशिक्षण साहित्य तयार करावे जे सहजपणे कुटुंबात श्रद्धाबांधणीसाठी वापरले जाऊ शकते.

8) पर्यावरणीय धर्मशिक्षक:

कोविड 19 च्या लॉकडाऊनमुळे निसर्गासह सह-अस्तित्वाचे वास्तव पुन्हा निर्माण झाले आहे. मानवता माघार घेत असताना निसर्ग आपली जागा पुन्हा मिळवत आहे. प्रदूषणाची पातळी खाळावली आहे. रात्री अवकाशात चांदण्या प्रखरपणे चमकताना दिसत आहेत. प्राणी आणि पक्षी पुन्हा एकदा नघाबरता वावरताना दिसत आहेत. विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाची मोठी प्रगती असूनही नैसर्गिक आपत्तीपुढे मानवी दुर्बळता वारंवार आणि वेळोवेळी दिसत आली आहे. निसर्गाशी असलेले आपले नाते हे आदरणीय व नम्रतेचे असणे आवश्यक आले. देवाच्या निर्मितीची काळजी घेण्यासाठी त्याच्या इच्छेनुसार आपल्याला सृष्टीचे कारभारी होण्यासाठी आग्रह केला आहे. म्हणून, पर्यावरण प्रेमी धर्मशिक्षकांची गरज ओळखून तेथील धर्मग्राम व शालेय धर्मशिक्षकांना एकात्मिक करण्याची तातडीची आवश्यकता आहे.

9) भिन्न लोकांना वेगळा धक्का:

नवीन पाळकीय योजना पोहचविणे आणि ऑनलाईन संसाधने आखण्यासाठी धर्मग्रामातील लोकसंख्या शास्राची विविधता हक्षात ठेवणे आवश्यक आहे. आम्ही भिन्न भाषिक लोकांच्या गटांना सेवा देत आहोत का? आम्ही वेगवेगळ्या व वयोगटांसाठी सामग्री तयार करीत आहोत. जे लोक वेगवेगळ्या आकलनशक्तीच्या पातळीवर आहेत. तंत्रज्ञानाची माहिती नसलेले असे बरेच लोक असतील आणि त्यांना दुस-यांची मदत घेतल्याशिवाय ऑनलाईन मिस्सा आणि इतर संसाधनात प्रवेश करणे आपणास कठीण वाटते हे देखील लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे. इंटरनेटचा वापर करणे हे सार्वजनिक नसते, इंटरनेट असणे आणि इंटरनेट नसणे अशा दोन गटात लोकांना विभागले जाते. ज्यांच्याकडे इंटरनेट आहे त्यांच्याकडे वेगवेगळ्या गतीचे / वेगाचे इंटरनेट देखीह असू शकते.

10) कोविड नंतरचे धर्ममंदिर:

जर वर्तमानकाळातील परिस्थिती पाहिली आणि भविष्यातील आपतकालीन परिस्थितीच्या तयारीचा प्रयत्न केला तर साथीच्या रोगानंतर धर्ममंदिराची कार्यपद्धतीत कसे कायमस्वरूपी बदल येतील याची भविष्यवाणी आधीच करण्यात येत आहे. ह्या साथीच्या रोगानंतर जीवन पहिल्यासारखे नसणार आहे, मग ते धर्ममंदिर / चर्च असो किंवा धर्मनिरपेक्ष जग असो. ह्या लॉकडाऊनमुळे आमची काम करण्याची पद्धत, व्यवसाय करणे, अभ्यास, संवाद साधणे आणि आपले प्राधान्यक्रम ठरविणे या गोष्टीमध्ये बदल झालेले आहे. ह्या सर्व बदलाने धर्ममंदिराना स्पर्श केला जाणार आहे. आम्ही ब-याचदा चर्चची इमारत नसल्याबद्दल बोललो आहोत, परंतु देवाचे लोक असे प्रोत्साहीत करण्यासाठी क्वचितच असल्या रचना आम्ही तयार केल्या आहेत. बहुतेकदा, धर्ममंदिर हे एक धर्मगुरूंचे केंद्रस्थान, वास्तु केंद्रित समुदाय आणि कदाचित त्यामध्ये बदलाव करावा लागेल.

हेल्थ प्रमोशन ट्रस्टचा मदत कार्याचा पहिला टप्पा

कोविड 19 ह्या महामारी विषाणूचा सामना करावा, ह्या सर्वात मोठ्या आपत्तीपासून स्वतःला सुरक्षित व संरक्षित ठेवण्याच्या भितीने लढा देत असलेल्या जगभरातील शेकडो कुटुंबियापर्यंत पोहोचण्यासाठी जगातील ब-याच संघटना व मुंबई सरधर्मप्रांतातील हेल्थ प्रमोशन ट्रस्टने (HPT) प्रयत्न केला.

ह्या महामारीच्या संकटाच्या काळात लोकांना कोविड 19चा सामना करणे व त्यासाठी योग्य आणि आवश्यक सावधगिरी घेण्यासाठी प्रिव्हेवशन इज बेटर दॅन क्युअर ह्या अभियानाहा जागतिक आरोग्य संघटनेच्या मार्गदर्शनाखाली तत्काळ लाभार्थी आणि असुरक्षित घटकांना ह्या विषाणूचा प्रसार रोखण्यासाठी आवश्यक ती वैद्यकीय उपकरणे उपलब्ध करून देण्याचा निर्णय HPT ने घेतला आहे. त्वरीत मदतीचा हात म्हणून HPT ने आपल्या सहकारी संस्थामार्फत घेतला. उदा. रायगड जिल्ह्यातील समाजसेवा केंद्रे, मुंबई व धारावी बेटातील चर्च संलग्न केंद्रामार्फत मेडिकल किट, ज्यामध्ये फेस मास्कर्स, हॅन्ड ग्लॉज, लॅन्ड वॉश, डेटॉल डिसइन्फेकटर लिक्वीड, डेटॉल सोप आणि सॅनिटायझर हे HPT चे प्रशिक्षित हेल्थ वर्कर्स, आशा कामगार, स्थानिक समाजसेवा समन्वयक आणि आदिवासी लिडर्स, स्थानिक पोलिस स्टेशन, समाजसेवक, स्थानिक रेशन कार्यालय व ग्रामस्थ आणि विविध समाजातील झोपडपट्टीवासी ह्यांना वितरीत करण्यात आले. आमचा विश्वास आहे की, ही मदत ह्या विषाणूचा प्रसार रोखण्यास प्रभावी माध्यम म्हणून काम करीत. HPT ने रायगड जिल्ह्यात 10 केंद्रे आणि मुंबईतील झोपडपट्टीत 4450 मेडिकल किट वितरीत केली ज्याचा खर्च 3,23,000/- इतका झाला.

वरील आपत्कालीन मदतीचा पहिला टप्पा HPT ने आपल्या सहकारी भागीदारांच्या विनंतीनुसार व सहकार्याने पूर्ण केला. रायगड जिल्ह्यात बहुतेक रहिवासी आदिवासी जमातीचे असल्याने त्यांना आवश्यकतेनुसार मुलभूत वैद्यकीय उपकरने, मुखवटे, हातमोजे व साबण या गोष्टींचा अभावामुळे येथे विषाणूचा धोका संभवतो म्हणून HPTने सर्वप्रथम ह्या जिल्ह्यात हस्तक्षेप करून वरील गोष्टींचे वितरण केले. HPT ने ह्या विषाणूच्या दुष्परिणामांचा सामना करण्यासाठी आयुष मंत्रालयाच्या शिफारशीने सोशल मिडीयाच्या माध्यमातून रोग प्रतिकार शक्ती वाढविण्यासाठी थेट त्यांच्या लाभार्थीमध्ये जागरुकता निर्माण करीत आहेत.

मुंबई, धारावी बेट व रायगड जिल्ह्यातील भागीदारांनी व्यक्त केलेल्या गरजा लक्षात घेऊन HPT ने मे 2020 महिन्याच्या पहिल्या आठवड्यापासून दुस-या टप्प्याची आखणी करून आणि त्याची अंमलबजावणी करील.

-- फा. रॉकी बान्झ.